محمد اشجاری

جوانی جرم نیست

ashjari — Wed, 05 Aug 2009 11:10:13 GMT

جوانی جرم نیست

محمد اشجاری

دوشنبه 12 مرداد روز جوان است، روز انسان های سرشار از نشاط شادابی و امید که در جستجوی خویشتن خویش کنجکاوانه در تکاپو و کنکاش هستند و آنچنان غرق در هویت یابی و استقلال طلبی شده اند که پیروزی را در عدم پیروی از دیگران می دانند. نشانه جوانی همین است که با روحیه ایی آرمان گرایانه و پرسشگر و حقیقت جویی و آزادی خواهی بپردازد و چه زیباست داشتن سوال هایی بزرگ و ناآرامی در کشف پاسخ آن. در هزاره سوم و عصر ارتباطات از هز دوره دیگری اطلاعات با کمیت و کیفیت بیشتری در فضا منتشر شده است و به راحتی می توان پاسخ این پرسش ها را که دیگر به منابعی محدود، محدود نمی شود. در دنیای بی انتهای اینترنت راهکارها و راه حل های فراوان و گوناگونی پیش روی این نسل جستجوگر گشوده شده است. حال باید دانست این جهان سرشار از پاسخ های سوال انگیز چگونه جوابگوی روحیات جوانی است که در یک فرهنگ ایرانی و اسلامی در حال اجتماعی شدن، فرهنگ پذیری و کسب تجربه است. برای تحلیل موضوع می بایست اشاره ای به اهداف جامعه امروزین ایران شود و اینکه آیا نسل های گذشته که وظیقه داشته اند فرهنگ این جامعه را به نسل های بعدب منتقل کنند کار خودشان را به درستی انجام داده اند و به درستی توانسته اند این فرهنگ را در تعامل با سایر فرهنگ ها روزآمد و به هنگام نمایند تا اینچنین دچار خلاء و روزنه هایی خالی از عناصر فرهنگی مناسب نگردد. در بیانی ساده تر لازم است یه صراحت به خانواده ها هشداری جدی داده شود تا جوان هایشان را درک کنند و به اصطلاح آنها را بیشتر بفهمند و به دید یک مجرم به آنها نگاه نکنند. چرا که فرهنگ سالم و کاملی را برای این نسل دیجیتالی به ارمغان نیاورده اید و میراث گذشتگان را از میان هزاران جنگ و شبیه خون فرهنگی به سلامت عبور نداده اید تا به امروز به سرمنزل مقصود برسانید و امروز مسئولین جامعه و والدین چه خودخواهانه و بی رحمانه جوانان نسل چهارم انقلاب را به مسائلی که خود آنها را برایشان به وجود آورده اند متهم می کنندو در ژستی فهیمانه این نسل را دچار بحران هویت، دین گریزی و لذت طلبی می دانند و می گویند که در پیگیری هدف و فلسفه زندگی راه را گم کرده اند و متأثر از شور جوانی زود جوگیر می شوند و از مدها تبعیت می کنند. به این نسل از خود راضی پیشنهاد می شود حداقل به مناسبت روز جوان هم که شده به سهم خود از این اتهامات بیاندیشند و به یاد بیاورند روزهای جوانی خود را که چگونه جوانی کرده اند و توسط نسل های قبل از خود به چنین اتهاماتی دچار بوده اند. شاید در پاسخ افراد این نسل که اکثراً متولدین دهه سی هستند بگویند که ما نسلی بودیم که در دوران جوانی انقلابی اسلامی را رقم زدیم و در جنگ تحمیلی حماسه آفریدیم اما دقیقاً مشکل از همین جا شروع می شود. چرا که هدف و فلسفه زندگی این نسل را معنویت، عدالت، خداجویی، آزادگی و رستگاری تشکیل داده بود اما پس از سالهای جنگ اهدافی مادی جای این همه زیبایی را گرفته اند و حالا دیگر به جای فداکاری و مهین پرستی خودخواهی و حسادت نشسته است و تکبر و ریا جایگزین از خودگذشتگی و نوع دوستی شده است و به طور کلی دیگر کسی به ارزش مدارانه زیستن بها نمی دهد و همین نسل به دنبال کسب موفقیت است و موفقیت را در دارایی بیشتر می بیند و شاید به زبان، هنوز از قناعت، مهرورزی، صداقت، سالم زیستن و درستکاری سخن بگوید اما برای داشتن اتومبیلی با مدل بالاتر و منزلی در محله ای بهتر همه این ارزش ها را زیرپا می گذارد. پس چگونه می تواند وقتی چنین آسان حرف و عملش از زمین تا آسمان فاصله دارد از جوانی که تربیت کرده انتظار پیگیری هویت و اهدافی معنوی را داشته باشد. پدرها و مادرها شما متهم اید. وقتی می گفتید دروغگو دشمن خداست یادتان میرفت وقتی طلبکاری بر در خانه تان می آید به فرزندتان دروغ یاد ندهید که به او بگوید خانه نیستید. وای خدا که چه قدر دشمن داری. پس بیایید در این هفته به خود و اهداف زندگی تان بیشتر بیاندیشید البته به اهدافی که به آن عمل می کنید نه به آن فکر کرده و یا فقط به زبان می آورید مطمئن باشید پس از اینکه به اندیشیدن خطر کردید در خواهید یافت که چرا گسستی این چنین عمیق میان شما و نسل های جوان ایجاد شده است و شاید به علل بحران هویت امروزه پی ببرید و دیگر جوانانتان گله نکنند که چرا درکشان نمی کنید؟ پس حتماً بیاندیشید. وای به حال آن جامعه ای که میان گذشته و آینده اش دیواری از بی اعتمادی بنا شده باشد.

نسل سوخته

ashjari — Wed, 05 Aug 2009 11:08:09 GMT

نسل سوخته

محمداشجاری

در طول سالهای 55 تا 65 جمعیتی 20 میلیونی به جامعه ایران افزوده شد که به دلیل مشکلات فراوانی که بر سر راه این نسل از جامعه ایران وجود داشته و دارد این نسل را می توان نسل سوخته ایران خطاب نمود. مشکلاتی که از همان بدو تولد با ما همراه بوده و هست از کمبود شیرخشک و نبودن مهدکودک گرفته تا اثرات جنگ تحمیلی و مشکلات روحی و روانی ناشی از آن که مطمئناً بر روی این نسل که در آن زمان در سنین خردسالی بوده اند بیشتر تأثیر داشته است من که یکی از اعضاء این نسل سوخته هستم براحتی بیاد دارم که چگونه با کمبود مدرسه و فضاهای آموزشی مواجه بودیم تا جایی که حتی مجبور می شدیم در کلاسهای 75 نفره به اصطلاح درس بخوانیم در مناطق محروم وضعیت نامناسبتر بود تا جایی که میان نیمکتها موکت انداخته بودند و دانش آموزان مجبور بودن با نشستن بر روی زمین ادامه تحصیل دهند. البته این در زمانی بود که در مدرسه حضور داشتیم و مجبور نبودیم که در روستاها و مناطق امن حومه شهر از طریق تلویزیون و یا افراد بزرگتر خانواده دوران تحصیل را سپری کنیم و یا اینکه بسیاری از زمان حضور در مدرسه را در سنگرهایی که در کف حیاط مدارس به شکل زیرزمین ساخته بودند سنگر بگیریم. پس از این سالها این موج 20 میلیونی به مقطع متوسطه رسیدند و مشکل دیگری برای این نسل رقم خورد و آن نظام جدید آموزش متوسطه بود که بر روی این نسل آزمایش شد و چه دردسرهایی که نداشت و چه زجرهایی که نکشیدیم. خیلی ها از ادامه آموزش و تحصیل منصرف شدند و تعداد کثیری از این نسل به پیش دانشگاهی و پشت درهای دانشگاه رسیدند آنقدر این موج سنگین بود که دولت مجبور به فروش سربازی شد و تعداد زیادی از مرفهین جامعه در قانونی نابرابر دوسال از زندگی فرزندان خود را خریدند اما مشکل اساسی کنکور بود که اگر کسی از این نسل وامانده می توانست از این سد عظیم بگذرد افتخاری می شد برای خانواده اش چراکه از هر ده نفر تنها یک نفر شانس پیروزی در نبرد کنکور را داشت و این چنین بود که دانشگاه آزاد رونق گرفت و به دنبال آن پیام نور نیز به یاری سایر مراکز علمی آمد و همچنان که نهضت مدرسه سازی در شهرها و روستاها دنبال می شد. نهضت دانشگاه سازی در تمام شهرهای کوچک و بزرگ و حتی برخی روستاها نیز به یکی از برنامه های اساسی مردم و مسئولین تبدیل شده بود. چندی نگذشت که این موج خسته و پریشان در جستجوی شغل با مدارکی که در دست داشتند یا بدون مدرک بر سر دولت خراب شدند و اشتغالزایی و کارآفرینی شعار جدید دولتها شد اما در کنار شغل مسئله ازدواج و مسکن هم کم کم مطرح گردید و از آنجائیکه این نسل بدون دعوت قبلی تشریف فرما شده بودند انگار کسی منتظر آنها نبود تا برای آنها برنامه ریزی کند. تعدادی از نفرات نسل های گذشته خوشحال از اینکه زودتر شغلی را تصاحب کرده بودند همچون اختاپوس بر روی این نسل بیچاره چمبره زدند و مانند زالو خون این درماندگان سرگردان را مکیدن و بار خود را بستند و از طریق زمین خواری و استفاده از رانتها و بازاری که از نسل سوخته برایشان به ارمغان آورده شده بود فاصله طبقاتی خود را با این سوخته دلان بیشتر و بیشتر کردند. این قصه تا به اینجا انجامید که سوء مدیریت ها و بی اهیمتی به تحلیل های جمعیت شناختی و جامعه شناسانه منجر به بروز بسیاری از آسیب های اجتماعی در ایران شد. اما هم اکنون این نسل بی خانمان که شرایط ازدواج نیز ندارند و حتی تعداد زیادی از آنها هنوز بیکار هستند هنوز هم با مشکلات همزاد خود دست و پنجه نرم می کنند و گویا دیگر با این مشکلات انس گرفته اند و رفیق شده اند این نسل که در گذار جامعه ایران از سنت به مدرنیته به حکم پلی نه چندان استوار اما همچنان پابرجا باقی مانده اند. شاهد روزهای سختی در زندگی خود بودند که برای نسل های کنونی و آینده باورش چندان آسان نیست از دوران کرسی ذغالی و بخاری نفتی گرفته تا تحمل صف های طولانی و گرفتاری های حمل و نقل نفت و کپسول گاز و از صف های زمانگیر نانوایی و اجناس کوپنی که ساعات زیادی از عمر این نسل را به خود اختصاص داد تا برف پارو کردن از پشت بام های کاه گلی و انتقال این برف ها به کوچه و خیابان. یا مشکلات رفتن به حمام های عمومی در سرمای شدید زمستان که با وجود غیر بهداشتی بودن و سختی هایی که داشت تأثیر خوبی بر روحیه اجتماعی مردم می گذاشت. از بازی های گروهی در کوچه و محله و برنامه های محدود اما خاطره انگیز کودک در تلویزیون تا امروز که هر کودکی به تنهایی در خانه با رایانه بازی می کند. از اینکه باور نمی کردیم روزی بیاید که بسیاری از وسایل منزل از راه دورکنترل شوند. از تبدیل شدن نوار کاست به سی دی و ویدئو به وی سی دی و دی وی دی و... از دنبال سکه گشتن برای تلفن های همگانی تا داشتن موبایل برای همه خلاصه اینکه پیشرفت تکنولوژی که با نسل سوخته همراه شده است. به همراه برنامه های از پیش طراحی شده توسط نظام سرمایه داری هم رفاه و آسایش را برای این نسل به ارمغان آورده است و هم تجمل پرستی و مصرف گرایی را در این نسل نهادینه کرده. دیگر ما و هم نسلی هایمان همانند معلمان خود به داشتن یک دوچرخه کهنه قناعت نمی کنیم و آنچنان غرق مادیات و داشتن شده ایم که موفقیت را در دارایی بیشتر می بینیم چراکه امروزه آنقدر وسایل جدید ساخته می شوند که برای مالکیت آنها باید ساعات بسیار زیادی از عمر خود را کار کنی و دیگر با ارزش زندگی کردن و شادی و نشاط حاصل از آن چندان اهمیتی ندارد. دیگر موضوع انشاء امروزه علم بهتر است یا ثروت نیست چرا که همه باور دارند شاید دانشمند از ثروتمند بهتر باشد اما بدون ثروت هم علم بدست نمی آید. بحران هویت ناشی از مشکلات این نسل منجر به گسست نسل ها شده است. این نسل سرگردان نه متعلق به گذشت است و نه آینده، نه نسل های پیشین آن را در میان خود می پذیرند و نه نسل های آینده. همین موضوع مشارکت سیاسی و اجتماعی این نسل را بسیار پیچیده کرده است و مسائلی همچون پیگیری حقوق زنان و موارد دیگری که در این مجال نمی گنجد را به همراه داشته است اما به هرحال این نسل چه سوخته ، چه پخته و چه جزغاله برسرمنزل عمر خود رسیده است به سالهای باروری و شکوفایی به سالهایی که می خواهد اگر ازدواج کرد برای نسل آینده و دوران سالمندی خود برنامه ریزی کند و چه خوب است که نسل های گذشته با واگذاری مدیریت جامعه به این نسل به ما اجازه دهند نا خودمان به فریاد خودمان برسیم چراکه آینده سازان دیروز به زمانی رسیده اند که آینده دیروز بود و هم اکنون می خواهند حال خود و جامعه را بسازند تا مدیون آیندگان نباشند. این نسل باید بداند که اگر امروز برای فرزندان خود که موجی دوباره در جامعه ایجاد خواهند کرد برنامه ای نداشته باشد آنها نیز همچون خود ما با مشکلات عدیده ای روبرو می شوند. بنابراین باید برنامه ریزی کرد تا مثل نسل گذشته اشتباه نکنیم و مجبور نباشیم مدارس خالی در روستاهایمان را به انبار غله تبدیل کنیم و یا ساختمانهای بلااستفاده در دانشگاه هایی که در شهرهای کوچک ساخته ایم را به سایر ادارات واگذار نماییم باید برنامه داشته باشیم تا هیچ فردی به حکم پولدار بودن از سربازی معاف نشود و هیچ نوجوانی به دلیل فقر از ادامه تحصیل وانماند. باید مطالعه داشته باشیم تا با بیکاری و هزاران مشکل ناشی از آن مواجه نشویم و بتوانیم فرزندانمان را از افتادن در دام اهریمن انواع مواد مخدر و محرک که تا آن روز خدا می داند چند نوع جدیدش آمده باشد را نجات دهیم و این بسیار مشکل است و البته نه برای نسل سوخته که می دانند مشکلات همزادشان است تا پای مرگ.

كارگران روزمزد ساختماني

ashjari — Wed, 05 Aug 2009 11:06:31 GMT

كارگران روزمزد ساختماني

محمد اشجاري

تقديم به مردان انتظار ، مرداني كه نمي خواهند شرمنده همسر و فرزندانشان باشند، مي خواهند با تمام وجودشان كار كنند تا هنگامي كه به منزل مي روند از اينكه با دست پر به خانه برگشته اند سرفراز باشند تابا غرور پدرانه كودكانشان را در آغوش بگيرندومطمئن باشند كه خانواده آنهابه او افتخار مي كنند. در فرهنگ ما مسلمانان ايراني روزي رسان خداست،اما نوع اين روزي متفاوت استم مثلاً افرادي در همين استان مركزي هستند كه در يك وعده غذايي خود چندين نوع پيش غذا و دسر و سالاد و نوشيدني وغيره دارند،به شكلي كه ديگر اصل غذاها كه آن هم از چند جور خورشت و كباب وغيره تشكيل شده است زياد به چشم نمي آيد.البته انسان بايد از نعمتهاي خدا دادي بهره ببرد،البته اگر از راه حلال بدست آمده باشد و از مصرف آنها لذت ببرد.اما واقعاً چه كساني مي توانند امروزه از ميوه هاي فصل استفاده كنند،تا به حال شده به افرادي كه با افسوس از منار اين ميوه ها عبور مي كنند فكر كنيد.حتماً مي گوييد كه ما هم هر روز نمي توانيم از اين ميوه ها تهيه كنيم. اما سخن ما درباره كساني هست كه نه تنها توان خريد هيچ نوع ميوه اي را ندارند كه حتي در هفته از خوردن يك وعده گوشت هم محروم هستند چه برسد به آب ميوه ها و بستني ها و شكلاتها و تنقلات و خشكبار و از اين قبيل مواد خوراكي.درباره انسانهايي صحبت مي كنيم كه صبحانه آنها يك چاي تلخ است كه لقمه نان خود را در آن خيس مي كنند تا از گلويشان پايين برود.از انسانهايي مي گوويم كه بعد از خوردن چنين صبحانه اي به خدا توكل مي كنند و بقچه خود را كه حاوي لباس كارشان است همراه با وسيله كاري كه يا كلنگ است و يا شمشه و تراز وماله و بيل و تيشه خود را برمي دارند و به اميد كسب روزي حلال به سمت محل تجمع كارگران روز مزد ساختماني حركت مي كنند تا شايد كارفرمايي امروز آنها را به كار بگيرد. در شهر اراك سه محل براي اين تجمعات به گونه اي خود رو معروف شده است، ابتداي خيابان محسني،ميدان ساعت وتعدادي هم ابتداي خيابان خرم يا ميدان وليعصر مي ايستند تا ... چند سال پيش يك روز همراه يكي از دوستان محلي به كارگري رفتم اما با وجود توانايي جسمي و نيروي جواني پس از كار طاقت فرساي كارگري در ساختمان چند روزي مجبور به استراحت شدم.چرا كه كار ساختماني از سخت ترين كارهاي دنياست،از خاك سرند كردن گرفته تا ملات ساختن ويا پرتاب كردن آجر وچه برسد به كندن زمين و ديوار وخلاصه هر كاري كه مربوط به كارگري ساختمان باشد بسيار دشوار است اما همين عزيزان ساعتها در سرما و گرما به انتظار مي نشينند تا با اشتياق فراوان به همين كار دشوار گمارده شوند تا دست رنج خود را به خانه ببرند و همين مسئله هم از آنها دريغ مي شود در حدي كه گاهاً مجبور مي شوند در رقابت بر سر رسيدن به كارفرما با دوستان صميمي خود دست به يقه شوند.كافي است روزي تصميم بگيريد تا كارگري داشته باشيد اين صحنه را خواهيد ديد. اگر پاي درد و دل اين مردمان بنشينيد مشكلات بسيار زيادي را برسر راه آنها خواهيد ديد ،اميد مي رود مسئولان ومديران جامعه به آنها بيشتر رسيدگي كنند. در درجه اول لازم است تا وضعيت بي نظم اين انسانهاي شريف و زحمت كش جامعه سامان گيرد.كاري كه به نظر مي رسد وظيفه وزارت كار وامور اجتماعي باشد وليكن در تهران شوراي شهر پيگير آن است و دراراك سازمان فني و حرفه اي.بنابر اين ساماندهي كارگران روز مزد ساختماني از مهمترين اولويت هاي شهر اراك است.چرا كه در شأن ومنزلت هيچ انساني نيست كه در سرما و گرما اينگونه سردرگريبان و آشفته در شهر سرگردان وبلاتكليف باشد پس اگر چنانچه ساختماني براي استقرار اين عزيزان در نظر گرفته شود هم چهره شهر زيباتر خواهد شد وهم مي توان با ثبت نام از آنها ودسته بندي بر اساس تخصصي كه دارندبا نظم و ترتيب به آنها نوبت داده شود تا مراجعه كنندگان چه حضوري و چه تلفني بتوانند بر اساس نيازي كه دارند كارگر مربوط به همان نياز را انتخاب كنندبه اين ترتيب از هجوم آوردن به شكل فعلي نيز جلوگيري مي شود. در مرحله بعد بحث بيمه آنهاست كه البته مصوباتي هم در اين زمينه اعمال شده است اما به نظر مي رسد كه اين مصوبات چندان كه لازم به نظر مي آيد كارشناسي نشده اند چراكه نخست لازم است تا اين افراد سازمان دهي شوند وسپس با انجام پژوهش ها ومطالعات كارشناسي بحث بيمه آنها پيگيري گردد و مشخص شود كه ايا توان پرداخت 15 هزار تومان براي كساني كه در سال فقط 6 ماه كار مي كنند وآن هم حداكثر ده تا پانزده روز در ماه وجود دارد. ديگر اينكه بر اساس چه مطالعاتي تعداد اين كارگران در كشور 5/1 ميليون معرفي شده است كه با خانواده هايشان شش ميليون مي شود. اما به هر حال اميد است كه بيمه اين قشر از مردم شريف ايران هر چه سريعتر به ثمر بنشيندچراكه بسياري از اين عزيزان درسالهاي گذشته بر اثر حادثه اي هنگام انجام كار يا جان خود را از دست داده اند و يا نقص عضو شده اند كه خانواده آنها هم اكنون با هزاران مشكل ناشي از بي سرپرستي مواجه هستند بنابر اين شايسته و بايسته است در جامعه اي كه داعيه عدالت علوي را دارد بيمه كارگران روز مزد ساختماني و رسيدگي به وضعيت رفاهي، فرهنگي و ... بر اساس برنامه هاي واقع بينانه وروز آمد طراحي گردد واعتبارات لازم نيز به گونه اي دانش مدار تامين شود تا چنانچه انساني كه اشرف مخلوقات است تصميم گرفت به كسب روزي حلال بپردازد به آساني اين امكانات را براي خود مهيا ببيند ويا اگر در هنگام كار ازارتفاع سقوط كرد و يا در چاه دچار خفگي شد و به هزار دليل ديگر به امكانات درماني احتياج پيدا كردندبتوانند از مزاياي بيمه تامين اجتماعي بهره بگيرند. يكي ديگر از راهكارهاي كه بايد براي بهبود زندگي كارگران فصلي در نظر گرفت بحث آموزش و ارتقاي مسير شغلي آنهاست كه البته لازم آن طرح ساماندهي كارگران ودسته بندي تخصصي آنان است كه مي تواند با مشاركت افراد تحصيلكرده همين قشرانجام داد وپس از آن درمسير پيشرفت تخصصي آنها اقدام نمود.چرا بايد فردي بيش از بيست سال كارگر ساده باشد ونتواند در يك تخصص رشد كند ودر نظام تقسيم كار اجتماعي بر پايه ي همان تخصص شغل و هويتي خاص بيابند.اين مهم با آموزش فني و حرفه اي نيز مي تواند تحقق يابد. در نتيجه وظيفه انساني ما حكم مي كند در قبال كرامت همه انسانها خصوصاً طبقات ضعيف جامعه مسئول باشيم به همين منظور هفته نامه مردمي وقايع استان در ويژه نامه اي قصد دارد در راستاي رفع مشكلات اين قشر از مردم شريف استان مركزي كه از زحمتكشان جامعه محسوب مي شوند به وضعيت انها بپردازدوبا پيگيري اين مسئله اجتماعي وبا مراجعه به مسئولين به خصوص شوراي شهر اراك در راه حل مشكلات آنان قدمي هرچند كوچك بردارد.

مبانی جمعیت شناسی

ashjari — Sat, 13 Dec 2008 20:32:34 GMT

مبانی جمعیت شناسی

نظریه های جامعه شناسی 1

ashjari — Sat, 13 Dec 2008 20:29:18 GMT

نظریه های جامعه شناسی 1

مبانی جامعه شناسی 1

ashjari — Sat, 13 Dec 2008 20:27:18 GMT

مبانی جامعه شناسی 1

ashjari — Thu, 27 Nov 2008 05:32:21 GMT

انجمن جامعه شناسي محلات

( آشنایی قطعه گم شده با دایره بزرگ- شل سیلور استاین)

ashjari — Sat, 15 Dec 2007 08:34:18 GMT

قطعه گمشده

قطعه ی گمشده تنها نشسته بود... منتظر کسی بود که بیاید و او را با خودش ببرد.

بعضی ها با او جور می شدند...

اما نمی تونستند قل بخورند.

بعضی ها می تونستند قل بخورند اما با او جور نبودند.

یکی چیزی از جور درآمدن نمی دونست.

و دیگری اصلاً چیزی نمی دونست...

یکی خیلی نازک بود................ و ترکید......

یکی او را روی چهارپایه گذاشت........... و پی کارش رفت.

بعضی ها هم، خیلی قطعه گم شده داشتند.

بعضی لبریز از قطعه بودند...... پرِ پر ! ....

بعضی ها خیلی نکته سنج بودند.

بعضی ها آنقدر در عالم خودشان غرق بودند که بدون توجه به او، از کنارش می گذشتند.

سعی کرد خوش را جذابتر نشان دهد.................. اما فایده ای نداشت....

آخر سر یکی آمد که با او کاملاً جور بود.

اما ناگهان......... قطعه ی گمشده رشد کرد.... !

و باز هم رشد کرد....

- « فکر نمیکردم تو رشد میکنی »

قطعه گمشده گفت :« خودم هم نمی دانستم ! »

- « من بدنبال قطعه ی گمشده ی خودم میگردم، یکی که بزرگ نشود...... خداحافظ...»

....

تا یکروز که یکی آمد که با همه فرق داشت.

قطعه ی گمشده پرسید :« از من چه می خواهی ؟»

- « هیچ چیز. »

- « از من چه انتظاری داری ؟»

- « هیچ. »

- « اصلاً تو کی هستی ؟ »

دایره بزرگ گفت :« من دایره بزرگ هستم.»

قطعه گفت :« فکر کنم تو همانی که مدتهاست بدنبالش میگردم. شاید من گمشده ی تو باشم.»

دایره گفت :« اما من قطعه ی گمشده ای ندارم. اصلاً جایی ندارم که تو با آن جور شوی. »

قطعه ی گمشده گفت :« چه بد ! .... ای کاش می توانستم با تو قل بخورم....»

دایره ی بزرگ گفت :« نمی توانی با من قل بخوری. اما شاید بتوانی خودت به تنهایی قل بخوری. »

- « تنهایی ؟؟؟.... قطعه ی گمشده که تنهایی نمی تواند قل بخورد. »

دایره ی بزرگ پرسید :« تا حالا سعی کرده ای ؟»

قطعه ی گمشده گفت :« اما من گوشه های تیزی دارم. اصلاً برای قل خوردن ساخته نشده ام.»

دایره بزرگ گفت :« گوشه ها ساییده می شوند و شکلها تغییر میکنند. دیگر باید بروم خداحافظ.... شاید باز هم همدیگر را ببینیم......»

و قل خورد و رفت....

قطعه ی گمشده باز هم تنها شد.... مدتها یکجا نشست.... بعد..... آهسته، آهسته.... از یکطرف خود را بالا کشید......

تالاپ !

دوباره خود را بالا کشید.... باز هم افتاد..... همینطور به جلو رفت.... بلند شد، افتاد.... بلند شد، افتاد.... تا گوشه هایش شروع کردند به ساییده شدن........................... و کم کم شکلش عوض شد.....

حالا بجای اینکه تالاپی بیفتد، تلپی میفتاد... بجای اینکه بالا پایین بپرد، جست و خیز می کرد... و بعد بجای جست و خیز کردن، قل می خورد......... می رفت.... اما نمی دانست به کجا... اهمیتی هم نمی داد...... همینطور قل می خورد.....

ashjari — Mon, 17 Sep 2007 23:17:18 GMT

محمد اشجاری

(۱۳۵۹- اراک)

کارشناسی ارشد

پژوهش علوم اجتماعی

(جامعه شناسی)

جامعه شناسي سينما - جامعه شناسي در سينما

ashjari — Fri, 17 Aug 2007 21:39:18 GMT

جامعه شناسي سينما - جامعه شناسي در سينما

محمد اشجاري

- جامعه شناسي و جامعه شناسي هنر

علوم اجتماعي وعلوم طبيعي، وهمچنين فلسفه وهنر، به اعتباري ابعاد گوناگون از يك نگرش واحد درباره واقعيت اند: وبه منظور تسهيل شناخت امور وپديده هاي هستي بي كران است كه دانشها را به علوم طبيعي واجتماعي تقسيم مي كنيم؛ ويا با توجه به روش شناسي نوين با منظور نمودن «رياضيات همانند زمينه وبنياد دانشها» علوم را به : دانشهاي فيزيكي – زيستي – اجتماعي بخش مي نماييم. و براين اساس فلسفه نيزدرمفهوم ويژه خود سنتزي شمرده مي شود از علوم طبيعي (فيزيكي و زيستي) از سويي وعلوم اجتماعي از سوي ديگر.

ازميان دانشهاي اجتماعي ، علومي كه قلمرو خاصي از حركات اجتماعي را مطالعه مي كنند( مانند علم سياست، اقتصاد ، حقوق وجز آنها) علوم اجتماعي خاص ناميده مي شوند. وعلومي را كه با استفاده از داده هاي علوم اجتماعي خاص، حركات عمومي جامعه را مطالعه مي كنند علوم اجتماعي عام مي ناميم.

علوم اجتماعي عام , سه دانش بيشتر نيستند : تاريخ - مردم شناسي - جامعه شناسي .

تاريخ به طور كلي , با تكيه بر زمان و مكان , به مطالعه حركات و جريانهاي اجتماعي مي پردازد .

مردم شناسي امور پديده هاي حيات اجتماعي و فرهنگ انسانها را بويژه در مراحل نخستين تكامل اجتماعات , مورد بررسي قرار مي دهد . جامعه شناسي به شناخت امور و پديده ها و جريانات اجتماعي و قوانين حاكم بر حركات اجتماعي به طور كلي و بدون تكيه بر زمان و مكان خاص آن جريانات و حركات مي پردازد .

به علاوه جامعه شناسي را از نقطه نظرهاي مختلف به بخشهايي تقسيم مي كنند كه در اين مورد بويژه مي توان به تقسيم آن با توجه به اهداف نظري يا عملي اشاره نمود:

جامعه شناسي نظري كشف و بيان قوانين حاكم بر امور و پديده ها و نهادها و حركات اجتماعي را هدف قرار مي دهد : و جامعه شناسي عملي به بهره برداري از اكتشاف و دست آوردهاي جامعه شناسي نظري , در راه تغيير و اطلاح , يا دگرگوني بنيادي اجتماعي مي پردازد .

شاخه هاي ديگر جامعه شناسي ( با توجه يه موضوع مطالعه هر يك از آنها ) از جمله , عبارتند از :

جامعه شناسي سياسي , جامعه شناسي اقتصادي , جامعه شناسي حقوقي , جامعه شناسي پرورشي , جامعه شناسي روستاي , جامعه شناسي هنر و ....

گفته شد دانشي را كه شناخت جامعه و جريانات عمومي آن را هدف خود قرار مي دهد جامعه شناسي مي ناميم . با اندك توضيحي تكرار نماييم كه جامعه شناسي در مفهوم علميش بررسي سازمانها و نهادها و قوانين حاكم بر حركات اجتماعي انسانهاست . اين دانش مي كوشد كه از راه مطالعه علمي امور و پديده ها و نهادهاي اجتماعي و عمل متقابل جنبه هاي مختلف زندگاني اجتماعي ، به شناخت قوانين توسعه و تكامل جامعه و تبيين روابط اقتصادي و اجتماعي دست يابد و با استفاده از دست آوردهاي تحقيقات و پژوهشهاي اجتماعي در بهسازي محيط و توسعه اجتماعي و اقتصادي گامهاي استوار بردارد .

آنچه در اين ميان اهميت دارد ، اين است كه جامعه شناسي , اين تئوري علمي جامعه و قوانين تكامل آن , از لحاظ موضوع , چنانكه اشاره شده به شاخه هاي متعددي تقسيم مي شود كه جامعه شناسي هنر يكي از اين شاخه هاست .

جامعه شناسي هنر به شناخت هنر به عنوان يك نهاد اجتماعي و به بررسي فعاليتهاي هنري در پيوند با ديگر مظاهر فرهنگي اجتماعي مي پردازد و روابط و تاثيرات متقابل هنر و جامعه را مورد بررسي قرار مي دهد . به تعريف ديگر : جامعه شناسي هنر , تئوري كار هنري انسانهاي معين است .[1]

به علاوه , جامعه شناسي هنر كه خود شاخه اي از جامعه شناسي است با ژرف نگري باز هم بيشتر و با برجستگي بخشيدن و مهم شمردن يكي از هنرها مي تواند موضوع مطالعه جامعه شناختي خود را باز هم اختصاصي تر ساخته با تحديد حدود موضوع و تمركز بيشتر به صورت جامعه شناسي ادبيات , جامعه شناسي تئاتر , جامعه شناسي سينما و جز آنها در آيد .

همانطور كه ملاحظه شد , جامعه شناسي شاخه اي از علوم اجتماعي و جوانترين آن ست كه به ْ مطالعه علمي جامعه هاي انساني , زندگي گروهي انسانها و رفتارهاي اجتماعي مي پردازد و چشم انداز روشن و شخصي را درباره رفتار اجتماعي انسان ارائه مي دهد [2].

و اشاره شد كه جامعه شناسي هنر شاخه اي است از جامعه شناسي همچنان كه هنر خود بخشي از فرهنگ جامعه است .

شناخت محتواي اثر هنري و جوهر اجتماعي آن از اهداف اصلي جامعه شناسي هنر است . سعي دانش مزبور بر اين است كه روابطي را كه هنر را با جامعه و مظاهر گوناگون زندگي اجتماعي پيوند مي دهند با روش علمي مورد بررسي قرار دهد .

ژان دو ويينو در كتاب ْ جامعه شناسي هنر ْ به ارائه طرح يا مقدمه اي بر جامعه شناسي كاركرد تخيل مي پردازد.

اوپيش از هر چيز توجه ما را به اين نكته جلب مي كند كه « تخيل چيزي بس بيشتر از خيال است» چرا كه در برابر يك اثر هنري نه فقط عواطف و حس ستايش ما بر انگيخته مي شود بلكه از طريق نشانه هايي كه اين فرآورده تخيل در اختيار ما مي گذارد در جامعۀ بالقوه اي كه دور از دسترس ما قرار دارد شركت مي كنيم.

وي به نقل قول از "گوركي" اشاره مي كند كه واقعيت بشر هميشه نيمه تخيلي است . كار جامعه شناسي سينما اين است كه آنچه را كه ساخته تخيل است در حيطه آگاهي بشر از واقعيت جا دهد .

دو ويينو فروتنانه مي گويد : نوعي جامعه شناسي هنر را مي توان مطرح كرد كه نقطه حركتش هم تجربه واقعي خلاقيت و هم تجربه عملي و پوياي زندگي در بطن جامعه باشد . هدف اين نوع جامعه شناسي هنر اين است كه ببيند خيال تا چه حد در زندگي جامعه ريشه دارد , بي آنكه جزم انديشي كند و تعصب اصولي به خرج بدهد . سپس به سينما مي پردازد و مي گويد كه هنر هفتم از چند طريق در هنر معاصر انقلاب ايجاد كرده است . به گفته او , سينما آنچه را كه پيشتر تنها به صورت فني در مناسبات بشري وجود داشت علني مي كند, در نتيجه آنچه پيشتر پنهان بود و عنصر گنگ و نامفهوم زندگي هر روزه را تشكيل مي داد به وسيله سينما به صورت نمايش و تجسم آشكار در مي آيد .[3]

***

جامعه شناسي سينما -جامعه شناسي در سينما

در ايران در مورد جامعه شناسي سينما, تاليفات و پژوهشهاي بسيار مختصري صورت گرفته است, البته در همين آثار محدود نيز، به تفاوت جامعه شناسي سينما و جامعه شناسي در سينما اشاره اي نشده است .

چرا كه اكثر اين پژوهشها به جامعه شناسي هنر وجامعه شناسي سينما با اين تعريف« شناخت هنر به عنوان يك نهاد اجتماعي و بررسي فعاليتهاي هنري در پيوند با ديگر مظاهر فرهنگي اجتماعي و روابط و تاثيرات متقابل هنر و جامعه» پرداخته اند و نسبت به تعريف جامعه شناسي در هنر و جامعه شناسي در سينما غافل مانده اند.

اگرجامعه شناسي سينما را تاثيرات متقابل جامعه وسينما بدانيم .مي بايست جامعه شناسي در سينما را بازتاب نظريه هاي اجتماعي در آثار سينمايي در قالب تخيل جامعه شناختي فيلمساز تعريف كنيم .

منظور از تخيل جامعه شناختي يا بينش جامعه شناسانه كه مورد توجه "سي رايت ميلز " – جامعه شناس انتقادي آمريكا- قرار داشته است، فرايندي است از تصوير سازي منطقي كه در هر مرحله فرد(هنرمند فيلمساز) را قادر مي كند تا بواسطه آن كليه مراحل پيشين وپيش فرآيند مورد مطالعه خويش را در يك تصوير كلي گرد آورد.

بنابراين جامعه شناسي در سينما مي خواهد بداندكه انديشه خلاق فيلمساز در طرح سئوالات جامعه شناختي وپاسخ به آنها تخيل جامعه شناسانه خود را چگونه به انديشيدن فراتر از جريان عادي وآشناي زندگي هر روزه كشانده است.و چه بحران ها ومسائلي را در اجتماع به چالش كشيده است.

در نتيجه جامعه شناسي در سينما مكاتب , نظريه ها ، مسائل و مفاهيم اجتماعي و جامعه شناختي را از آثار سينمايي فيلمساز كه البته بازتاب يافته ازجامعه اوست , استخراج مي نمايد و به تحليل و تفسير آنها مي پردازد .

1. ترابي ،علي اكبر « جامعه شناسي هنر وادبيات :مثلث هنر» انتشارات فروغ آزادي، چاپ اول ،تبريز:1379ص33

2. ستوده , هدايت الله ْ جامعه شناسي در ادبيات فارسي ْ انتشارات آواي نور , چاپ اول , تهران : 1378 , ص 19

3. دو ويينو , ژان ْ جامعه شناسي هنر ْ ترجمه مهدي سحابي , نشر مركز ،چاپ اول , تهران : 1379 ص 6-11